Ζαχαρίας Παπαντωνίου: Το ευλογημένο καράβι

Frida Kahlo, Viva la vida, 1954

Αισίως, φτάσαμε στον Ιούλιο, τον Αλωνάρη κατά τη λαϊκή μας παράδοση, τον μήνα που έχει ταυτιστεί με τις πιο όμορφες θύμησες της παιδικής μας ηλικίας. Το καύμα του μεσημεριού, η γνώριμη μυρωδιά του πεύκου που απλώνει τη φυλλωσιά του στην ακροθαλασσιά, τα τζιτζίκια με τη γλυκιά μελωδία τους, τα καραβάκια που αρμενίζουν μεσοπέλαγα, οι πλανόδιοι πωλητές με τις παγωτομηχανές, οι μανάβηδες με τα φορτηγά τους γεμάτα ζουμερά καρπούζια, είναι εικόνες που η μνήμη έχει φυλάξει καλά μέσα στα κιτάπια της. 

Η νοσταλγική επιστροφή στον παράδεισο της παιδικής μας ηλικίας ας γίνει με όχημα  "Το ευλογημένο καράβι", ένα υπέροχο ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου, που έντυσε μελωδικά με τη φωνή της η Αφροδίτη Μάνου!

Οδυσσέας Ελύτης: Όλα τα πήρε το καλοκαίρι

Το μήνυμα (1967), κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη

Η Άνοιξη συνιστά αναμφίβολα την εποχή της ποιητικής ανθοφορίας! Διαχρονικά ορίζεται ως αστείρευτη πηγή έμπνευσης και μας έχει χαρίσει έργα ανεκτίμητης ποιητικής αξίας. Έχει, όμως, και το Καλοκαίρι την τιμητική του! Το καύμα του καλοκαιριάτικου ήλιου, η καλοκαιρινή ραστώνη το απομεσήμερο, με απόηχο το μελωδικό τραγούδι των τζιτζικιών, η βραδινή βαρκάδα κάτω απ' το φεγγαρόφωτο, τα δροσερά μελτεμάκια του Αυγούστου, είναι εικόνες συνυφασμένες με το ελληνικό Καλοκαίρι και ανασύρονται συχνά από το ποιητικό υποσυνείδητο, χαρίζοντάς μας εξαίσιους στίχους!

Πόσο πολύ σε αγάπησα εγώ μονάχα ξέρω

Εγώ που κάποτε σ' άγγγιξα με τα μάτια της πούλιας

Και με τη χαίτη του φεγγαριού σ' αγκάλιασα και χορέψαμε

μές στους καλοκαιριάτικους κάμπους

(Νίκος Γκάτσος, Αμοργός, 11η έκδοση, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα, 2007)

Καλοσωρίζουμε, λοιπόν, το Καλοκαίρι με ένα υπέροχο ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη υπό τον τίτλο "Όλα τα πήρε το καλοκαίρι", το οποίο ανθολογείται στην ποιητική συλλογή "Τα ρω του έρωτα". Η μελοποίηση ανήκει στον μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου και το ποίημα ερμηνεύει μοναδικά η Ελευθερία Αρβανιτάκη.

Γιώργος Σεφέρης: Επιφάνια, 1937

Όταν η ποίηση και η μουσική συναπαντιούνται, προκύπτει κάτι το ευφάνταστο! Η συνάντηση του ποιητή Γιώργου Σεφέρη με τον μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη δεν μπορεί παρά να δώσει ένα άρτιο καλλιτεχνικό δημιούργημα. Ένα ποίημα του Γιώργου Σεφέρη με τίτλο "Επιφάνια", από τη συλλογή ποιημάτων "Τετράδιο Γυμνασμάτων", μετουσιώθηκε σε ένα εξαίσιο λυρικό άσμα, επενδεδυμένο με τη μελωδική φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση. 

Το ποίημα είναι διαθέσιμο στις Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα: Ανεμόσκαλα-Συμφραστικοί Πίνακες Λέξεων για Μείζονες Έλληνες Ποιητές.

Οδυσσέας Ελύτης: "Του Αιγαίου"

Το ποίημα που ακολουθεί είναι το πρώτο κατά σειρά της ποιητικής συλλογής "Προσανατολισμοί" που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1940 και εντάσσεται στην υποενότητα με τίτλο "Του Αιγαίου". Η εν λόγω ποιητική συλλογή φέρει, σύμφωνα με τον Λίνο Πολίτη, τα χαρακτηριστικά της νεωτερικότητας με την αναζήτηση νέων εκφραστικών μέσων (υπερρεαλιστικές εικόνες, γλωσσικοί νεολογισμοί). Η ποίηση του Ελύτη χαιρετίζεται ως μία ποίηση αισιόδοξη, φωτεινή, εφηβική, (η αναφορά από το βιβλίο "Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας" του Λίνου Πολίτη, ΜΙΕΤ, Αθήνα, 1993) με το Αιγαίο Πέλαγος να κατέχει εξέχουσα θέση στην καρδιά του ποιητή και να τροφοδοτεί την υπερρεαλιστική φαντασίωσή του.

I

Ο έρωτας 

Το αρχιπέλαγος 

Κι η πρώρα των αφρών του 

Κι οι γλάροι των ονείρων του 

Στο πιο ψηλό κατάρτι του ο ναύτης ανεμίζει 

Ένα τραγούδι 

Ο έρωτας 

Το τραγούδι του 

Κι οι ορίζοντες του ταξιδιού του 

Κι η ηχώ της νοσταλγίας του 

Στον πιο βρεμένο βράχο της η αρραβωνιαστικιά προσμένει
Ένα καράβι   

Ο έρωτας 

Το καράβι του 

Κι η αμεριμνησία των μελτεμιών του 

Κι ο φλόκος της ελπίδας του 

Στον πιο ελαφρό κυματισμό του ένα νησί λικνίζει 

Τον ερχομό.   

Και μία υπέροχη ερμηνεία του ποιήματος από την Άλκηστι Πρωτοψάλτη σε μουσική Ηλία Ανδριόπουλου

Γιάννης Χαρούλης: "Χειμωνανθός"

Τί ευτυχής συγκυρία, όταν διαπιστώνεις ότι υπάρχουν στις μέρες μας άνθρωποι που υπηρετούν την τέχνη τους με σεβασμό και μεράκι, αποβλέποντας σε μία ειλικρινή ανταπόκριση από το ευρύ κοινό. Ο Γιάννης Χαρούλης μπορεί μακράν να συγκαταλεγεί στη χορεία των σύγχρονων καλλιτεχνών που μας υπενθυμίζουν ότι η ποίηση έχει λόγο ύπαρξης στη ζωή μας, γιατί μας ανάγει σε μία ανώτερη σφαίρα ήθους, μιας και υπογραμμίζει κατηγορηματικά ότι -πέραν όλων των άλλων- είμαστε "άνθρωποι". 

Φθινόπωρο στον έρωτα
απόψε ανατέλλει
αρισμαρί και μέλι
μύρισαν τα βουνά
κι εγώ κοιτάζω σιωπηλός
το χώμα το βρεγμένο
σαν κάρβουνο αναμμένο
η ομορφιά πονά.

Φιλί γυρεύω του ουρανού
κι αυτός μου δίνει στάχτη
μα απ΄ της καρδιάς τ΄ αδράχτι
σαν θέλω να κοπείς
σαλεύουν τα πορτόφυλλα
κι η κλειδωνιά γυρίζει
αέρας μου σφυρίζει
αν έρθεις, μην αργείς.

Γδύσου κι από τα μάτια μου
πάρε νερό και πλύσου
ο χωρισμός θυμήσου
είναι χειμωνανθός
τη λύπη την κατοίκησα
σε νύχτα και σε μέρα
σ΄ αφήνω στον αέρα
για να σε βρω στο φως.

Η αγάπη φόβους και όνειρα
δειπνά προτού ραγίσει
στου πόνου το ξωκλήσι
αγιάζει η ερημιά
κι εγώ μια θλίψη που ζητώ
για να με σημαδέψει
το φως πριν βασιλέψει
θα σ' αρνηθώ ξανά.

Στίχοι: Ελένη Φωτάκη
Μουσική: Γιώργος Καζαντζής
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Χαρούλης